Súrefnismettunarmælir (púlsoxímeter) er lítið tæki sem er klemmt á fingurgóm og mælir súrefnismettun blóðsins (SpO2) og púls. Mælingin er sársaukalaus og tekur aðeins nokkrar sekúndur. Mælarnir eru notaðir á heilbrigðisstofnunum, í sjúkrabílum, á fjöllum og sífellt meira heima.
Hvernig virkar súrefnismettunarmælir?
Mælirinn sendir rautt og innrautt ljós í gegnum fingurinn. Blóðrauði sem ber súrefni drekkur í sig ljósið á annan hátt en blóðrauði án súrefnis. Út frá því reiknar mælirinn hve stór hluti blóðrauðans ber súrefni og birtir niðurstöðuna í prósentum, ásamt púlsinum.
Hvað eru eðlileg gildi?
- Um 95–100% – eðlileg súrefnismettun hjá flestum heilbrigðum einstaklingum.
- Um 92–94% – getur verið eðlilegt hjá sumum, t.d. fólki með langvinna lungnasjúkdóma, en hjá öðrum getur það verið merki um að eitthvað sé að. Hafðu samband við heilsugæslu ef gildið helst svona lágt.
- Undir um 92% – leitaðu ráða hjá lækni eða heilsugæslu, sérstaklega ef þú finnur fyrir mæði eða öðrum einkennum.
Gildin geta verið önnur hjá fólki með langvinna sjúkdóma, og læknir getur sett persónuleg viðmið. Leitaðu alltaf strax hjálpar (hringdu í 112) ef þú átt erfitt með andardrátt, finnur fyrir brjóstverk eða verður ruglaður, óháð því hvað mælirinn sýnir.
Svona mælir þú rétt
- Sittu kyrr og hvíldu þig í nokkrar mínútur áður en þú mælir.
- Hafðu höndina hlýja og í hvíld, t.d. á borði í hjartahæð.
- Settu mælinn á vísifingur eða löngutöng, með nöglina upp.
- Bíddu þar til talan er orðin stöðug, oft 10–30 sekúndur.
- Ef þú fylgist með yfir tíma: mældu við svipaðar aðstæður og skráðu niðurstöðurnar.
Hvað getur skekkt mælinguna?
- Kaldar hendur og léleg blóðrás – algengasta ástæðan fyrir röngum eða óstöðugum mælingum.
- Hreyfing – skjálfti eða hreyfing truflar mælinguna.
- Naglalakk og gervineglur – sérstaklega dökkir litir. Fjarlægðu lakkið eða prófaðu annan fingur.
- Sterkt ljós – beint sólarljós eða sterk lýsing á mælinn.
- Kolmónoxíðeitrun – venjulegur mælir greinir ekki kolmónoxíð frá súrefni og getur sýnt eðlilegt gildi þótt ástandið sé alvarlegt.
Hverjir nota súrefnismettunarmæla?
- Fólk með langvinna lungna- eða hjartasjúkdóma sem fylgist með ástandinu heima, í samráði við lækni.
- Fjallgöngufólk og flugmenn, þar sem súrefnismettun lækkar í mikilli hæð.
- Íþróttafólk sem fylgist með púls og endurheimt.
- Heilbrigðisstarfsfólk, sjúkraflutningar og skyndihjálparteymi.
Heimilismælir eða fagmælir?
Einfaldir fingurmælar henta vel til heimilisnota. Á heilbrigðisstofnunum og hjá sjúkraflutningum eru notaðir fagmælar með meiri nákvæmni við erfiðar aðstæður, viðvörunum, minni og stundum nemum fyrir börn. Veldu mæli sem er CE-merktur sem lækningatæki.
Súrefnismettunarmælar hjá Dalberg
Í flokknum súrefnismettunarmælar finnur þú bæði heimilismæla og fagmæla, meðal annars frá Nonin. Skoðaðu líka blóðþrýstingsmæla og greinina okkar um hvernig þú mælir blóðþrýsting heima. Við sendum um allt land.
Algengar spurningar
Hvað er eðlileg súrefnismettun?
Hjá flestum heilbrigðum einstaklingum er hún um 95–100%. Ef gildið er lægra en venjulega hjá þér skaltu ráðfæra þig við lækni.
Hvaða fingur á að nota?
Vísifingur eða löngutöng gefa yfirleitt bestu mælinguna. Fingurinn á að vera hlýr og án naglalakks.
Sýnir mælirinn líka púls?
Já, flestir súrefnismettunarmælar sýna bæði súrefnismettun og púls.